PLATİN (XPT)

Kapsamlı Fiyat Analizi ve Piyasa Dinamikleri

Mevcut Fiyat -- USD/ons Yükleniyor...
Tarihsel Zirve 2.276 USD 4 Mart 2008
Veri Kapsamı 57 Yıl 1969 - 2026

Temel Piyasa Dinamikleri

📊

Endüstriyel Talep Ağırlıklı

Platin talebinin %60-70'i endüstriyel kullanımdan (otomotiv, kimya, petrol rafinerisi). Resesyonlarda sert düşer, altın gibi güvenli liman değildir.

⚠️

Yoğun Arz Riski

Üretimin %70'i Güney Afrika'dan, %10-15'i Rusya'dan. Elektrik kesintileri, grevler ve jeopolitik riskler fiyatı doğrudan etkiler.

🔄

Paladyum İkame Dinamiği

Paladyum ile platin birbirinin yerine geçebilir. 2020-2025'te paladyum aşırı pahalıydı, benzinli katalizörlerde platine dönüş başladı.

🌍

Makro Faktörler

Küresel büyüme/resesyon döngüleri, USD gücü ve yatırımcı ilgisi fiyatı belirler. En volatil kıymetli metaldir.

Tarihsel Fiyat Hareketi (1969-2026)

6 Kritik Fiyat Hareketi

1999-2001

Emisyon Standartları Talebi

365 USD → 544 USD
+49%

Euro 3/4 emisyon standartları dizel araçlarda platin katalizör talebini artırdı.

2000-2008

MEGA BOĞA PİYASASI (+318%)

544 USD → 2,276 USD
+318%

Tetikleyiciler:

  • Güney Afrika elektrik krizi (load shedding)
  • Yapısal arz açığı (3 yıl üst üste)
  • Dizel araç patlaması (Avrupa)
  • ETF lansmanı (PPLT 2010)
2008

Finansal Kriz Çöküşü

2,276 USD → 800 USD
-65%

Lehman Brothers iflası ve otomotiv sektörünün çöküşü platin talebini yok etti. GM ve Chrysler iflas etti.

2015

ALTIN GEÇİŞİ - Tarihsel Dönüm Noktası

Platin > Altın → Altın > Platin

Volkswagen Dizel Skandalı: Dieselgate, dizel araç talebini çökertti. Platinin "değerli" algısı bozuldu, altın ile yer değiştirdi.

2020

COVID-19 Şoku

859 USD → 564 USD
-34%

Avrupa otomotiv üretimi %40 düştü. Platin, altın ve gümüşün aksine güvenli liman olmadığını kanıtladı.

2023-2026

HİDROJEN ÇAĞI RALLISI (+168%)

~900 USD → 2,410 USD
+168%

Yeni Döngü Tetikleyicileri:

  • 3 yıl üst üste yapısal arz açığı
  • Hidrojen yakıt hücresi beklentileri
  • Paladyumdan platine ikame
  • Güney Afrika enerji krizi devam ediyor

Arz ve Talep Yapısı

Arz Dağılımı (Ülke)

Talep Segmentasyonu

2030 Fiyat Senaryoları

🚀

BOĞA SENARYOSU

Olasılık: %30
3,500 - 5,000 USD

Tetikleyiciler:

  • Hidrojen ekonomisi gerçekleşir
  • Arz açığı derinleşir
  • Güney Afrika krizi şiddetlenir
  • Yeni kullanım alanları (veri merkezleri)
📊

BAZ SENARYO

Olasılık: %45
2,000 - 3,000 USD

Varsayımlar:

  • Mevcut arz açığı devam eder
  • Otomotiv talebi stabil kalır
  • Hidrojen yavaş gelişir
  • Makro koşullar nötr
📉

AYI SENARYOSU

Olasılık: %25
1,200 - 1,800 USD

Riskler:

  • Küresel resesyon (otomotiv çöküşü)
  • Hidrojen hayali patlıyor
  • EV hızla dizel/benzini yok ediyor
  • Yeni platin madeni keşfi